Başkasını gözleme, kendini gözle.
Başkasında ayıp arama, kendi ayıbını temizlemeye çalış.
Başkasını düzeltmeye çalışma, kendi düzelt.
Sen düzelirsen sana yakın olanlar da düzelir.
Anne, baba, eş, kardeş ve diğer akrabalarda gördüğün yanlışı, sen yapmamaya çalış.
Doğruyu görenler, eğriden vazgeçerler.
Bugün dünyada yaşayan bütün insanlar, denizlerdeki damlaların birbiriyle bağı olduğu gibi, bütün insanlar da birbirinden etkilenirler.
Bir kişi bulunduğu şehrin bütün çöplerini temizlemeye kalksa başaramaz. Ondan da böyle bir şey istenmez.
Ama yola bir şey atmaz, yolda gördüğü bir zararlıyı kenara çekivermesi, hem imanının amele dönüşmesidir, hem de başkasına örnek olmasıdır.
Hani "herkes evinin önünü temizlese, mahalle temiz olur” demiş atalarımız
Rabbimiz buyurur:
“Ey iman edenler, size gereken kendinizi (ve toplumunuzu) düzeltmektir. Siz doğru yolda olduğunuz zaman sapıtanlar size zarar veremez. Hepinizin dönüşü Allah'adır. O, size yaptıklarınızı haber verecektir.” (Maide süresi ayet 5/105)
Bu ayet-i kerimenin tefsiri, bir gün Hz. Ebu Bekir’in (R.A.) yanında konuşuluyormuş.
Hz. Ebu Bekir (R.A.) ayağa kalkmış. Demiş ki: “Bu ayeti okuyorsunuz fakat manasını yanlış anlıyorsunuz.” Ben bir gün Efendimizin (S.A.V.) yanındaydım. Efendimiz şöyle buyurdu; “İnsanlar kötülüğü görür ve insanları o kötülükten alıkoymuyorsa, çok yakında Allah azabını onlara genelleştirir, umumileştirir.” (Müsnedi Ahmed h. Hanbel, 112,5. Tirmizi, Fiten,8)
Eğer kötülüğü görenler, insanları kötülükten alıkoymuyorsa işte o zaman Allah, azabını genelleştirir, diyor.
Bu hadisi şerifin asıl alındığı bir ayeti kerime vardır.
“Öyle bir fitneden sakının ki (gelince) sizden yalnız zalimlere isabet etmez. İyi bilin ki Allah, azabı çetin olandır.” (Enfal süresi ayet 8/25)
Allah’ın azabı geldiği vakit, hem fitneyi çıkaranlar azaba uğruyorlar, hem de fitneyi engelleme gücüne sahip olduğu halde o fitneyi engellemeyenleri de aynı hesaba çekileceklerini, Allah (C.C.) ayet-i kerimesiyle ifade ediveriyor. Bu ayeti yanlış anlamamaya dikkat edelim.
“Siz nefsinizle ilgilenin” demek; Allah’ın bütün emirlerini ve yasaklarını yerine getirmek demektir. Emir ve yasaklardan biri de nedir?
İnsanları, kötülükten alıkoymaktır. Öyleyse, Allah’ın emirlerini yerine getirin. Yerine getirdikten sonra, sapıtanların sapıklıkları elbette zarar vermez.
Bu aynı şuna benzer. Bir devlet, devlet hayatını devam ettirmek için, hudutlarını koruduğu gibi dışardan gelen hastalıklı insanları da karantinaya alıyor.
Ayetin ruhuna uygun olarak: biz, tedbirimizi alıyoruz, doktor gibiyiz. Etraftakilerin hastalığının tedavisi için de gayret sarf ediyoruz.
Bu gayretimizi sarf ettikten sonra, yani iyiliği emredip, kötülükten insanları alıkoymak için üzerimize düşeni yaptıktan sonra, sapıtıyorlarsa işte onların sapıtması bize zarar vermez. Ama biz üzerimize düşeni yapmayacak olursak, o zaman onların sapıtması da bize zarar verir.
Başkalarını anlamaya çalışmak yerine kendimizi anlamaya çalışalım.
Keşkelerle uğraşmayalım. Geçen geçmiş.
Feryad-ü figanı bırakıp gücümüz oranında dinimizi her yönüyle yaşamaya çalışalım.
Kendimize gelelim, aklımızı başımıza alalım.
Kendimizi dev aynasında görmeyelim.
Kimseyi aşağılamayalım, kendi yaptıklarımızın kötülerini ayıplamak bize yeter de artar bile.
