Cebrail aleyhisselam, bir gün Peygamber Efendimiz’e imanı ve İslam’ı sorup cevabını aldıktan sonra "İhsan nedir?" diye sorar.
Peygamber Efendimiz: "İhsan, Allah’ı görür gibi ona kulluk yapmandır. Her ne kadar sen O’nu görmüyorsan da O seni görmektedir" buyurur. (Buhari, Sahih, K. İman bab 37, Müslim, Sahih, K. İman, bab 57)
Bir mümin için makamların en yücesi "ihsan" makamıdır. Gönlünden geçeni bilen, kanına hükmeden, sevdiği en değerli şeyleri yaratan ve önüne koyuveren Rabbinin huzurunda olmak, bütün hareketlerini ve ibadetlerini onun kurallarına göre yaparak Allah'ın tabiata koyduğu kanunlarıyla emir ve yasaklarını dengede tutmak ne güzel şey.
Otoyolda radara yakalanırım diyerek sürat sınırını aşmayan şoförün bu dikkatinin faydası yine kendisine olduğu ve radara hiçbir fayda ve zararı olmadığı gibi sırat-ı müstakıymde ihsan makamında yürüyen mümin de Allah'ın gözetimi altında olduğunu bilir ve O’nun koyduğu sınırları aşmazsa iki cihanda da faydası ona olacaktır.
Rabbim:
“Eğer iyilik yaparsanız, kendinize iyilik yapmış olursunuz. Eğer kötülük yaparsanız, kendinize (kötülük yapmış olursunuz)” buyurur. (İsra süresi ayet 17/7)
Leyla'sıyla buluşmaya giden kişi nasıl ki dış güzelliğine dikkat eder, güzel kokular sürünürse, her an Mevla’sının huzurunda olduğuna inanan bir mümin de içini ve dışını temiz tutar.
Çünkü Allah katında iç ile dış aynıdır.
Ağzında yalan, iftira, gıybet kokusu, midesinde haksız kazanç tortusu, elinde zalimlere yardım eden kalem gıcırtısı veya tokat sancısıyla varmaz Rabbinin huzuruna.
Varırsa da bir daha çirkefler yurduna dönmemek üzere varır.
Dönerse de güneş gibi döner, küllüğü kurutur, güllüğe renk verir.
Rabbimiz, "Allah'ın sana ihsanda bulunduğu gibi sen de (O'nun yarattıklarına) ihsanda bulun" buyurur. (Kasas süresi ayet 28/77)
Peygamber Efendimiz de her şeye güzel davranmayı emretmiştir. "Öyle ise (sizi öldürmek üzere geleni veya ölümü hak edeni) öldüreceğinizde bile güzel öldürün. Hayvan keseceğiniz zaman güzel kesin. Sizden biri bıçağını bilesin ve kestiği hayvanı rahatlatsın" buyurmuştur. (Müslim, Sahih, K. Sayd ve’z-Zebaih)
Yani işkence yok. Hayvanları atış taliminde hedef yapmak yok.
İbrahim Nehaî, "Akrebi bile yakmak yasaktır” buyurmuş. (Camiul-Ulum ve l-Hıkem, İbnü Recep s. 145)
Yakılan karınca yuvasını görünce Peygamber Efendimiz’in kızdığı ve bir daha yakarak hiçbir canlıya azap verilmemesini emrettiği haber verilir. "İyilik yaparsanız kendinize iyilik yapmış olursunuz” (Ebu Davud; K. Cihad 112).
Efendimiz’in haberine göre mümin müminin aynasıdır (Ebu Davud, K. Edeb hadis no: 4918, Tirmizi Birr hadis no: 1930).
Birisinin yüzüne gülümserseniz bu gülümsemeniz karşınızdakinden size yansıyacaktır. Ona güzel bir şekilde hitap ederseniz güzel bir şekilde karşılık alacaksınız.
Rabbimiz:
“İnsanlara güzel söyleyin” buyurmuş. (Bakara süresi ayet 2/83)
“Allah her şeye güzel davranmayı emrettiğine göre” tabiata yaklaşımımız da güzel olmalıdır.
Daima Rabbinin huzurunda olduğunu bilen insan, mülkün de O’na ait olduğunu, kendisinin bir ağaç altında gölgelenen bir yolcu gibi bulunduğunu bilir ve O’nun mülkünde bozgunculuk yapmaz, ormanını, havasını, karasını, denizini kirletmeden en güzel şekilde kullanır ve kendisinden sonra gelecek yolculara tertemiz bırakmaya çalışır.
Önce gönülleri küfürle karartan, insanlara Rabbini unutturan, gönüllerindeki pisliklerini ellerinin ürettikleriyle havaya, toprağa ve denizlere akıtarak oraları da pislikle dolduran pislik üretim merkezlerini iyilikle temizlemeyi emreder Rabbimiz ve şöyle buyurur:
"İyilikle kötülük eşit değildir."
Kötülüğü güzel bir şekilde defet. Bir de bakarsın ki seninle aranızda düşmanlık olan kimse sıcacık bir dost oluvermiş.
“İyilikle kötülük denk değildir. Sen kötülüğü en güzel olanla defet. Bir de bakmışsın ki, seninle arasında düşmanlık olan kişi sanki sıcacık bir dost oluvermiş.” (Fussılet süresi ayet 41/34)
Biz, dost olmak için geldiğimizden, Hz. Adem'in çocuklarının hepsine peygamber neslidir diye baktığımızdan güzel görmek, güzel düşünmek ve güzel davranmakla mükellefiz.
