“Dünya Mimarlık Günü, 1985 yılından bu yana her
sene Ekim ayının ilk Pazartesi günü, BM Dünya Konut Günü’ne paralel olarak
kutlanmaktadır. Uluslararası Mimarlar Birliği (UIA) her yıl, farklı bir tema
oluşturarak mimarlığın toplumun gündemine getirilmesini ve farkındalık
oluşturulmasını amaçlamaktadır. 2020 yılının teması ise; "Daha iyi bir
kentsel geleceğe doğru." şeklinde açıklanmıştır.
Karaman
Mimarlar Odası olarak bu yıl ki temayı değerlendirmeyi amaçlarsak; içimizde
bulunduğumuz küresel salgın krizi hepimizin sosyal yaşam biçimini değiştirdi.
Geçen yıllara göre evlerde daha çok zaman geçirdik, iş yerimiz de farklı mesai
şekillerinde çalıştık ve çalışmaya devam ediyoruz, hayatımızda yeni bir kavram
olan ‘sosyal mesafeyi’ koruyabileceğimiz ve açık alanları olan büyük ölçekli
mekanları daha fazla tercih ettik.
Pandemiden
dolayı sosyal yaşamın değişmesi ile mekanlardan beklentilerimiz de değişti.
Geçtiğimiz yıllarda “ihtiyaç doğrultusunda” küçük ölçekli mekanlarda kullanışlı
ve minimalist çözümler üretmek ön plandaydı. Ancak pandemi sürecinden itibaren
belki de çözümler daha büyük ölçekli ve daha çok açık alana sahip olan mekanlar
şeklinde olacak. İnsanlar belki de konut sahibi olurken; temel günlük
ihtiyaçlarını karşılayabileceği ve yatırım amaclı m2 ler değil, daha çok
egzersiz, eğlenme vb. gibi ihtiyaçlarını da karşılayabileceği geniş ölçeklerde
ki konutları tercih etmeye yönelecekler. İhtiyaçlara yönelik tasarlanan,
yapılaşmalar da bizi daha iyi bir kentsel geleceğe doğru taşıyacak. Peki bu
değişimlere yönelik, salgın yayılımını önlemeye yardımcı olabilecek ve
sürdürülebilir kentlerin mekanlarını kimler tasarlayacak? Tabi ki mimarlar!
Mimar
kimdir ne iş yapar? Osmanlıcada yazılışı: mi'mar. İmar eden, hüner sahibi,
sanatkar şeklinde tanımlamışlar. Mimarlar sadece günümüz perspektifini
oluşturmaktan ziyade geleceği şekillendiren meslek grubudur. Bir sözde de
dediği gibi ‘’Mimarlık olası gelecek yaratmaktır.’’ Ancak günümüz koşullarına
baktığımızda mimarlık hayal gücünden, üretme kaygısından uzaklaştırıp tek
tipleşmeye itilmiştir. İnsanlar mekânsal arayışlar yerine kütlesel mekanlara
yöneltilmiştir.
Mimar,
ihtiyacını duyduğumuz mekanları tasarlayan ve oluşturulabilmesi için gerekli
olan çeşitli disiplinleri (makine mühendisi, inşaat mühendisi, elektrik
mühendisi, peyzaj mimarı, harita mühendisi, jeoloji mühendisi, iç mimar )
organize eden, hem estetik hem de fonksiyonel mekanlar üretilmesini sağlayan
kişidir. Bir mimarın, bu organizasyonu sağlayabilmesi ve alt disiplinler ile
iletişim kurabilmesi için kendi bilgisi ve mesleki yeteneğinin dışında bu
disiplinler ile ilgili de bilgiye sahip olması gerekmektedir. Mimarlık,
mekanları tasarlama durumudur. İnsanların yaşamasını kolaylaştırmak ve mekan
ihtiyacını karşılamak için gerekli alanları, işlevsel gereksinmeleri teknik ve
ekonomik olanaklarla bağdaştırarak estetik yaratıcılıkla inşa etme sanatı ve
bilimidir.
Peki
mimarın görevi neleri kapsar; mimar yeni veya ileri mimari kuram ve yöntemleri
geliştirir,
inşaat
alanlarını denetler, inşaatın modeli ile diğer yönleri hakkında tavsiyelerde
bulunur ve müşteriler ile fikir alışverişi yapar. Binaların tasarımını yapar,
bunların inşaatı ve rehabilitasyonu için planlar ve ayrıntılı çizimler
hazırlamak ayrıca maliyet, stil, zamanlama talimatlara uygunluk, v.b.
hususlarında projelerin uygunluğunu sağlamak için gerekli bağlantıları yapar.
Binaların iç mekanlarının kalitesi ve işlevi konusundaki problemler için en iyi
çözümleri bulur ve belirler, ayrıca gerekli çizim, tasarım ve planları yaparak,
talimatlara uygunluğu sağlamak için inşaatı denetler. Kentleşme alanlarının
gelişimini koordine eder ve planını yapar.
Türkiye'de
yapı alanında yapılan en büyük yanlış, mimarlık işini proje ve kontrollük
olarak (sözleşmelerine varıncaya dek) ayırmak olmuştur. Böylece mimarın elinden
tasarımı alınıp, bu tasarımın uygulamasını denetleme işi verilmeyebilmiştir.
Tüm bu kaygılar arasında mimarlık meslek ve meslek çalışanları insanları
yaşanılabilir mekanlar sunmaya çalışmaktadır.
Ulu
önder Mustafa Kemal Atatürk de mimarlık ile ilgili: “Sanat güzelliğin
ifadesidir… Bu ifade söz ile olursa şiir, nağme ile olursa musiki, nakş ile olursa
ressamlık, oyma ile olursa heykeltıraşlık, bina ile olursa mimarlık… olur.”
demiştir.
İnsanlık
var olduğu sürece ihtiyaçları doğrultusunda mekanlara yeni çözümler
arayacaktır. Çözümü ise mimarlar bulacaktır. Yaşam kalitemizi yükseltmek,
sağlıklı yarınlar ve daha iyi bir kentsel gelecek için mimarlara ihtiyaç
vardır. Mimarlar günümüz kutlu olsun!”
Haber: Aygül KÜÇÜKCİCİBIYIK
